Küçük büyük hemen herkesin çok sevdiği yiyeceklerden biri olan patates, her mevsim sofralarda yerini alır. Genellikle kızartılarak ve püre olarak tüketilen patatesle sayısız tencere yemeği yapıp, soğuk kış günlerinde içinizi ısıtabilirsiniz.
Domates ve patlıcanla yakın akraba olan patates, patlıcangiller familyasından, 50-100 cm. uzunlukta otsu bir bitkidir.
Anayurdunun Güney Amerika´da And dağları olduğu ve Amerika yerlilerince yüzlerce yıl öncesinden beri yetiştirildiği bilinmektedir. Patates Avrupaya ilk kez 16. yüzyılda, Güney Amerika´dan dönen İspanyol gezginleri tarafından getirilmiş, daha sonra İrlanda´ya oradan da İngiltere´ye yayılmıştır.
Patatesin besin olarak yararlandığımız bölümü toprağın altında geliştirdiği yumrularıdır. Bitki, ürettiği nişastayı bu yumrularda depolar. Tek bir patates bitkisi birkaç tane ile 20 arasında değişen sayıda yumru oluşturur. Yumruların yüzeyinde ´göz´ denen küçük tomurcuklar bulunur. Bu tomurcuklar toprağa dikildiğinde sürgün vererek yeni bitkilere dönüşür. İşte bu yüzden patates tohumdan değil ´tohumluk patates´ denen küçük yumrulardan çoğaltılır.
Ürün genellikle bitkinin toprağın üstündeki bölümleri solduktan sonra hasat edilir; ama eğer uzun süre saklanmayacak, yani kışlık olarak tüketilmeyecekse, ilkbaharın sonlarına doğru yeni gelişen körpe yumrular sökülür. Pazarlarda taze patates adıyla satılan bu bölümdür.
Patates ılıman iklim bitkisidir. En iyi derin, hafif ve besince zengin topraklarda yetişir.
Bol miktarda nişastanın yanı sıra kalsiyum ve C vitamini de içeren patates kolay sindirilebilen değerli bir gıdadır. Yapısında ayrıca B1 vitamini, çeşitli aminoasitler ve nikotinik asit bulunur. Patatesin yaklaşık %20si karbonhidrattır ve 100 gr. patates 72 kalori içerir. Besleyici maddelerin çoğunluğu kabuğunun hemen altında ya da yakınındadır. Bu nedenle kabuğunu fazla derin soymamak gerekir.
Satınalma ve saklama
Yemek yapmak için aldığınız patateslerin büyük ve kırmızımsı kahverengi olmasına özen gösterin.
Üstünde siyah noktalar bulunan patateslerden uzak durun.
Bayat ya da kötü saklanmış patateslerin, selanin denilen zehirli bir alkoloidin sebeb olduğu, yeşilimsi bir kabuğu olur. Bu tür patatesleri satın almayın.
Evinizdeki patatesler yeşil görünüyorsa yeşil kısımlarını kesip atın.
Patatesleri soğanlardan uzak, serin kuru bir yerde saklayın.
Pazardan satın aldığınız patateslerin sadece birkaç hafta dayanacağını unutmayın.
Küçük büyük hemen herkesin çok sevdiği yiyeceklerden biri olan patates, her mevsim sofralarda yerini alır. Genellikle kızartılarak ve püre olarak tüketilen patatesle sayısız tencere yemeği yapıp, soğuk kış günlerinde içinizi ısıtabilirsiniz.